Zapalenie płuc: diagnostyka i leczenie

Mianem tym określa się ostrą infekcję dolnych dróg oddechowych, w przebiegu której wysięk zapalny gromadzi się w pęcherzykach płucnych oraz w otaczającej je tkance śródmiąższowej. W efekcie tlen gorzej przenika do krwi, a dwutlenek węgla jest usuwany wolniej, przez co organizm stopniowo odczuwa niedobór tlenu, a chory szybko się męczy nawet przy niewielkim wysiłku.

Sprawcami są przeważnie bakterie, rzadziej wirusy i grzyby, a niekiedy proces wyzwala kontakt z agresywną chemią. Ognisko bywa ograniczone do jednego płata, obejmuje obie strony klatki albo przybiera charakter rozsiany, a ciężkość przebiegu wyznaczają wiek chorego, kondycja immunologiczna i współistniejące schorzenia. Specjaliści kliniki Lekarze w Warszawie dokładnie oceniają stan pacjenta i dobierają terapię do konkretnej przyczyny dolegliwości.

Odmiany zapalenia płuc

Lekarze dzielą tę chorobę według kilku kryteriów, biorąc pod uwagę okoliczności zakażenia, rodzaj drobnoustroju oraz zasięg zmian widocznych w badaniach obrazowych. Wiedza o tym, jakie rodzaje zapalenia płuc spotyka się w praktyce najczęściej, ułatwia zaplanowanie diagnostyki i leczenia, ponieważ każda z odmian przebiega nieco inaczej.

• postać pozaszpitalna, którą chory nabywa w domu, szkole lub pracy
• postać szpitalna, pojawiająca się co najmniej dwie doby po przyjęciu na oddział
• odoskrzelowa forma choroby, obejmująca oskrzeliki i najbliższe pęcherzyki
• płatowa odmiana infekcji, zajmująca cały płat narządu
• śródmiąższowy typ zmian, dotyczący tkanki łącznej pomiędzy pęcherzykami

Czynniki wywołujące zapalenie płuc

Przyczyny zapalenia płuc mają różnorodny charakter, ponieważ do uszkodzenia miąższu prowadzą zarówno mikroorganizmy, jak i czynniki pozbawione cech zakaźnych. Wśród dorosłych dominują infekcje bakteryjne, natomiast od października do marca przybywa pacjentów, u których winowajcą okazuje się influenza, RSV albo SARS-CoV-2.

Ryzyko zachorowania wyraźnie zwiększają okoliczności, które osłabiają naturalne bariery ochronne układu oddechowego. Do najistotniejszych z nich należą:

• słabsza bariera immunologiczna u diabetyków, onkologicznych pacjentów i osób przyjmujących sterydy
• nałóg nikotynowy trwający latami albo przebywanie wśród palaczy
• POChP, astma oskrzelowa i rozstrzenie oskrzeli rozpoznane wcześniej
• ukończone 65 lat albo wiek niemowlęcy i przedszkolny
• wielodniowe unieruchomienie w pozycji leżącej po zabiegu bądź złamaniu

Objawy i przebieg zapalenia płuc

Objawy zapalenia płuc bywają odmienne u każdego chorego, ponieważ duże znaczenie ma rodzaj patogenu, wiek oraz ogólna sprawność organizmu przed zakażeniem. Często choroba zaczyna się z dnia na dzień, kiedy termometr pokazuje nagle bardzo wysoką wartość, a człowiek trzęsie się z zimna i nie ma siły wstać z łóżka.

Lekarze najczęściej odnotowują u swoich pacjentów następujące dolegliwości:

• temperatura ciała powyżej 39 stopni połączona z nocnymi potami
• uciążliwe pokasływanie, które z czasem staje się mokre i produktywne
• zadyszka pojawiająca się nawet podczas spokojnego chodzenia po mieszkaniu
• przeszywające kłucie w boku, które przybiera na sile przy nabieraniu powietrza
• senność, brak łaknienia i trudności z wykonywaniem codziennych czynności

U seniorów i niemowląt infekcja potrafi przebiegać nietypowo, na przykład bez gorączki, ale ze splątaniem lub niechęcią do jedzenia, dlatego każda zmiana samopoczucia w tych grupach wymaga szybkiej oceny lekarskiej.

Bakteryjne zapalenie płuc u dorosłych

W grupie pełnoletnich pacjentów bakteryjne zapalenie płuc dominuje, a startuje zwykle raptownie: gorączka skacze w ciągu kilku godzin, pojawiają się dreszcze, a chory wykrztusza gęstą, żółtozieloną plwocinę. Na czele listy winowajców stoi pneumokok, ale w posiewach bywają też pałeczki hemofilne, mykoplazmy oraz bakterie z rodzaju Legionella. Fundamentem postępowania pozostaje antybiotyk dopasowany do podejrzewanego drobnoustroju, a im wcześniej trafi do pacjenta, tym krótsza rekonwalescencja.

Wirusowa postać zapalenia płuc

Gdy przyczyną są wirusy, choroba nabiera tempa stopniowo i nierzadko stanowi przedłużenie grypy albo infekcji wywołanej przez RSV, adenowirusy czy koronawirusy. Chorzy opisują przede wszystkim drapiący, nieproduktywny kaszel, rozbicie, łamanie w kościach i pulsujący ucisk w skroniach, a na zdjęciu widać zmiany rozsiane po obu stronach. Wirusowe zapalenie płuc zazwyczaj wymaga łagodzenia dolegliwości, natomiast przy ciężkim przebiegu specjalista sięga po preparaty hamujące namnażanie wirusa.

Chemiczne uszkodzenie płuc

Taki uraz miąższu następuje po nawdychaniu się chloru, amoniaku, gryzącego dymu czy innych żrących wyziewów, ale też wtedy, gdy kęs jedzenia lub kwaśna treść żołądkowa trafi do tchawicy. Chemiczne zapalenie płuc grozi zwłaszcza ludziom z dysfagią, osobom po przebytym udarze oraz tym, którzy stracili świadomość. Trzeba natychmiast przerwać ekspozycję i uważnie obserwować pacjenta, gdyż poparzony miąższ szybko kolonizują bakterie.

Diagnostyka i rozpoznanie zapalenia płuc

Wiedza o tym, jak rozpoznać zapalenie płuc, zaczyna się od szczegółowego wywiadu i badania stetoskopem, w trakcie którego specjalista porównuje szmery nad obiema stronami tułowia. Rzężenia, trzeszczenia albo wyraźnie cichszy oddech w jednym miejscu każą podejrzewać chorobę, lecz pewność daje dopiero zestaw dodatkowych analiz.

Centrum Lekarze w Warszawie wykonuje na miejscu badania, które pozwalają szybko postawić diagnozę:

• prześwietlenie tułowia, na którym widoczne są ogniska zacienienia
• tomograf wykorzystywany wtedy, gdy obraz rentgenowski jest niejasny
• panel krwi z leukocytozą, CRP oraz prokalcytoniną
• pomiar saturacji wykonywany za pomocą pulsoksymetru
• posiew wykrztuszonej wydzieliny z antybiogramem

Metody leczenia zapalenia płuc

Leczenie zapalenia płuc planuje się indywidualnie, uwzględniając czynnik wywołujący, wiek pacjenta oraz choroby przewlekłe, które mogą wpływać na przebieg infekcji. Przy podłożu bakteryjnym kluczową rolę odgrywa antybiotykoterapia, przy czym wybór leku zależy od obrazu klinicznego oraz wyników posiewu.

Równie ważne jest postępowanie wspierające, które łagodzi dolegliwości i przyspiesza regenerację. Obejmuje ono przede wszystkim:

• środki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe stosowane według zaleceń lekarza
• leki rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające jej odkrztuszanie
• picie dużej ilości płynów oraz lekkostrawną, pożywną dietę
• podawanie tlenu, gdy saturacja krwi spada poniżej normy
• ćwiczenia oddechowe przywracające pełną sprawność płuc

Seniorzy, maluchy oraz chorzy z nasilonymi objawami nierzadko trafiają na oddział, gdzie personel całodobowo śledzi ich tętno, ciśnienie i saturację.

Dlaczego warto wybrać Lekarze w Warszawie

W naszej placówce pacjenci korzystają z wiedzy internistów i pulmonologów, którzy na co dzień zajmują się chorobami płuc i oskrzeli. Każdy plan diagnostyki i leczenia przygotowujemy z uwzględnieniem zgłaszanych dolegliwości, przebytych chorób oraz stylu życia osoby, która zgłasza się na wizytę.

Pacjenci szczególnie doceniają w naszym centrum:

• krótki czas oczekiwania na wizytę u specjalisty
• badania obrazowe i laboratoryjne wykonywane w tym samym budynku
• opiekę lekarską od pierwszej konsultacji aż do pełnego wyzdrowienia
• współpracę lekarzy kilku specjalności przy trudniejszych przypadkach
• spokojną atmosferę oraz cierpliwe wyjaśnianie każdego etapu terapii

Zapisz się na leczenie zapalenia płuc w Warszawie

Kaszel trwający tygodniami, powracająca temperatura albo coraz większy problem z nabraniem tchu to sygnały, których nie wolno bagatelizować, ponieważ wcześnie wykryta infekcja ustępuje szybciej i rzadziej daje powikłania. Specjaliści centrum Lekarze w Warszawie przeprowadzą kompleksowe badania i zaproponują terapię dopasowaną do Twojej sytuacji zdrowotnej.

Wizytę można zarezerwować telefonicznie w naszej rejestracji lub za pomocą formularza online dostępnego na stronie internetowej. Zadzwoń lub zapisz się już dziś, a nasi pracownicy znajdą dogodny termin i odpowiedzą na wszystkie pytania dotyczące przygotowania do wizyty.

Najczęściej zadawane pytania

W tej części zebraliśmy odpowiedzi na wątpliwości, z którymi najczęściej zgłaszają się do nas pacjenci chorujący na infekcje płuc lub obawiający się zachorowania. Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić osobistej konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Powikłania po przebytym zapaleniu płuc

Powikłania po zapaleniu płuc mogą wystąpić jeszcze w trakcie infekcji albo kilka tygodni po jej pozornym ustąpieniu, dlatego po terapii warto przyjść na kontrolę. Do najpoważniejszych konsekwencji zalicza się ostrą niewydolność oddychania, nagromadzenie ropy w jamie opłucnowej, ropień miąższu i uogólnione zakażenie krwi, a każda z nich wymaga leczenia szpitalnego. Niektórzy jeszcze przez kilka miesięcy szybciej się męczą, a w tkance mogą zostać blizny widoczne w kolejnych badaniach.

Czy zapaleniem płuc można się zarazić?

Odpowiedź na pytanie, czy zapalenie płuc jest zaraźliwe, zależy od jego podłoża, bo postać wywołana przez zarazki może przejść na otoczenie, a uszkodzenie toksyczne nie przenosi się wcale. Patogeny wędrują w mikroskopijnych kropelkach wydalanych przy odkasływaniu i mówieniu, więc osoba zakażona powinna zasłaniać twarz chusteczką, dezynfekować dłonie i trzymać dystans wobec babć, dziadków oraz przyszłych mam.

Czas trwania zapalenia płuc

Pacjenci często pytają, ile trwa zapalenie płuc i kiedy wrócą do codziennej aktywności. Kiedy infekcja jest lekka, temperatura i kłucie w boku ustępują przeważnie po kilkunastu dniach, ale pokasływanie oraz brak energii towarzyszą niektórym seniorom jeszcze przez kolejny miesiąc. Na długość rekonwalescencji wpływa typ patogenu, sprawność układu immunologicznego oraz moment, w którym chory dostał odpowiednie leki.

Sposoby zapobiegania zapaleniu płuc

Kwestia, jak zapobiegać zapaleniu płuc, szczególnie interesuje seniorów oraz rodziców małych dzieci, które w sezonie infekcyjnym często chorują. Skuteczna ochrona opiera się na kilku prostych nawykach, które warto wprowadzić na stałe:

• jesienna szczepionka na influenzę połączona z preparatem chroniącym przed pneumokokami
• staranna higiena dłoni oraz dystans wobec kichających znajomych
• pożegnanie z papierosami i omijanie zadymionych lokali
• codzienna aktywność fizyczna, regularny sen i urozmaicony jadłospis
• ograniczanie przebywania na zewnątrz w dni o wysokim poziomie smogu

Przestrzeganie tych zasad wyraźnie zmniejsza ryzyko zachorowania, a przy pierwszych niepokojących objawach warto bez zwłoki umówić się na konsultację w centrum Lekarze w Warszawie.